Categorie: Podcast

Posted on by

Henk Ovink: ’Water is een leidraad in onze manier van leven’

[podcast_subscribe id=”4645″]

Hoe kan Vlaanderen zich beter wapenen tegen watertekorten en overstromingen? Een expertengroep met de Nederlander Henk Ovink als voorzitter legt een tienpuntenplan op tafel waarmee de Vlaamse regering aan de slag moet. Het aanstellen van een watercommissaris, nauwkeurige voorspellingen en indien nodig onteigenen zijn slechts enkele voorstellen van de experts. Wat het beleid ook definitief beslist, het is duidelijk dat er iets moet gebeuren om een waterbom in Vlaanderen te vermijden. In deze podcast geeft Ovink meer uitleg over de noodzaak van een helder waterplan. 

Steeds extremer

Als VN-watergezant weet Ovink goed waarover hij spreekt. ‘Er is een grote spanning tussen enerzijds een teveel aan water, en dus overstromingen, en anderzijds een tekort aan water, en dus droogte.’ Beide fenomenen worden steeds extremer. Het resultaat verschilt wel. De impact van droogte werkt langer door dan die van overstromingen. Onderzoek toont aan dat extreme droogte in een gebied tientallen jaren een negatieve impact kan hebben op de lokale economie, zegt Ovink.

Een overstroming heeft een meer directe impact op het aantal slachtoffers en de schade, maar die kan hersteld worden. ‘De impact van overstromingen en droogte op mens en natuur is verschillend, maar wat we nu zien is dat ze steeds vaker tegelijk voorkomen.’ Gebieden die vroeger vooral met droogte te maken kregen, kunnen nu zowel extreem nat als extreem droog zijn. 

Water moet zijn plaats krijgen 

Water moet zijn plaats krijgen en gewaardeerd worden volgens de meerwaarde die het creëert voor voedselzekerheid, gezondheid en de economie, benadrukt Ovink. ‘Als we naar de wereld kijken, dan hebben we de waarde van water zwaar onderschat. Dat zie je aan de manier waarop we er nu mee omgaan.’ Rivieren zijn gekanaliseerd vanuit een economisch perspectief, om het vervoer van goederen zo snel mogelijk te laten gaan. Nu worden we geconfronteerd met het feit dat gekanaliseerde rivieren sneller overstromen of uitdrogen, zegt Ovink. Doordat water niet de juiste plek krijgt in onze samenleving, loopt het nu fout. ‘Investeren in water betaalt zichzelf terug en creëert een betere wereld.’ 

Aanpassingen in onze manier van leven 

Indien nodig moeten we bepaalde gebieden teruggeven aan het water, en dus overgaan tot onteigening. Dat klinkt als iets opgeven, maar dat is te zwart-wit, zegt Ovink. ‘Een stuk bos is ook geen opgeven land, dus een gebied dat kan overstromen is dat ook niet en kan voor allerlei doeleinden gebruikt worden.’  Overstromingsgebied is niet nutteloos of in onbruik geraakt.

We moeten nadenken over ons watersysteem en niet enkel kijken naar waterveiligheid en kwaliteit, maar ook naar ontwikkeling en biodiversiteit. Opgeven suggereert dat we hele gebieden van Vlaanderen niet meer zouden kunnen gebruiken door het terug te geven aan het water, terwijl het juist over verdere ontwikkelingen in een meervoudig perspectief op ruimtelijke ordening gaat. 

Het aanpakken van meer dan één probleem 

Een geïntegreerde wereldwijde aanpak is nodig. Water is een factor in de manier waarop we ons organiseren, juist omdat het aan alle aspecten van ons leven raakt. ‘Op het moment dat water als leidraad wordt gebruikt, krijg je iedereen met uiteenlopende belangen wel aan tafel.’ Wanneer er in water wordt geïnvesteerd, ontstaat er waarde-creatie in allerlei sectoren. 

Ovink verwijst naar de duurzaamheidsdoelstellingen vastgelegd door de Verenigde Naties over uiteenlopende domeinen van vrouwenrechten tot biodiversiteit. ‘In elk van die doelstellingen is water terug te vinden.’ Het fantastische aan water is dat het terug te vinden is in alle waarden van onze samenleving, zegt Ovink. Het aanstellen van een watercommissaris, één van de voorstellen van de experts, moet helpen bij de ondersteuning van een uniforme aanpak. 

Posted on by

Filip Moens: ‘Verhalen uit regenbooggemeenschap mogen niet verloren gaan’

[podcast_subscribe id=”4645″]

Filip Moens was drummer van onder andere Yasmine. Rond de eeuwwisseling was hij zo een bevoorrechte getuige van het reilen en zeilen binnen de populaire muziekcultuur. Zijn passie voor muziek en de overtuiging dat de lgbt-ontvoogdingsstrijd nog niet gestreden is, hebben geleid tot het boek De Lage Landen uit de kast. Midden in de Pride-week maakte Filip nog even tijd voor ons, om te vertellen over zijn boek, hoe muziek en artiesten voorop liepen in de ontvoogdingsstrijd en hoe belangrijk het is om samen feest te vieren en wederzijds begrip te hebben. Een gesprek over en met emoties en verhalen van vroeger en nu.

Posted on by

Lode Cossaer: ‘Niks mis met het lobbywerk van Uber’

[podcast_subscribe id=”4645″]

De lobbymachine van taxi-app Uber draaide in 2014 op volle toeren om de grootste weerstand tegen de alternatieve taxidienst weg te werken. Brussel als hoofdstad van Europa was voor het bedrijf van groot strategisch belang voor een vlotte toegang tot de Europese markt.

Brussels minister van Mobiliteit Pascal Smet (Vooruit) was een spilfiguur in de strijd om de Brusselse taximarkt en de vriendschapsrelatie tussen Smet en een toplobbyist van Uber gaf het bedrijf mogelijk een vrijgeleide in onze hoofdstad. Een kritische burger fronst van minder zijn wenkbrauwen. Toch hoeft het gelobby van Uber om zijn alternatieve taximodel legaal te maken niet problematisch te zijn, schreef Lode Cossaer in de krant De Standaard. In deze podcast geeft hij meer uitleg over zijn standpunt.

Is er iets mis met lobbywerk? 

Met lobbywerk wordt het beïnvloeden van beleidsbeslissingen door organisaties of individuen bedoeld. De definitie is echter niet eenduidig en dekt meerdere ladingen. Volgens Cossaer moeten we in ons oordeel dan ook rekening houden met de intentie achter het lobbywerk. ‘Stel dat een bedrijf lobbyt om bepaalde privileges te krijgen of zichzelf buiten het wettelijke kader te plaatsen, dan is dat inderdaad een probleem. Uber lobbyde echter om hun innovatief taximodel te lanceren dat onder de huidige wetgeving in veel landen niet kan bestaan.’ Uber is transparant over hun prijzen, ze respecteren de sociale arbeidsregels en de chauffeurs rijden niet onveiliger dan andere taxichauffeurs, benadrukt Cossaer. ‘Ik zie niet in waarom we daar tegen moeten zijn.’ 

Lobbyen is in principe een neutraal fenomeen. Organisaties als Greenpeace en Amnesty International proberen met hun acties ook het beleid te beïnvloeden. De vraag die we ons telkens moeten stellen is of deze organisaties een druk uitoefenen die problematisch is en nadelen oplevert voor gelijkaardige stakeholders. Cossaer gaat niet mee in de automatische reflex om elke vorm van lobbywerk te gaan veroordelen. ‘Als Uber lobbyt om te mogen bestaan in het bestaande wettelijke kader, dan is dat een verdedigbare praktijk.’ 

Uitdager van het status quo 

Wanneer een bedrijf lobbyt bij een ander bedrijf kijkt daar niemand raar van op. Kritiek komt er meestal pas van zodra de overheid erbij betrokken is. Waarom voelen zoveel bedrijven de nood om te lobbyen bij de overheid? Een belangrijke vraag, vindt Cossaer. ‘Als bedrijven geen voordelen zouden verwachten uit lobbywerk, zouden ze zich er niet mee bezig houden.’ Het monopolie op de taximarkt waartegen Uber in opstand kwam is in feite ook tot stand gekomen via gelobby. Het is dus heel ironisch dat sommigen Uber openlijk bekritiseren, terwijl de bestaande monopolies ook op die manier voordelen hebben bekomen, zegt Cossaer.

Uber kan beschouwd worden als de competitieve uitdager van de huidige taximarkt. Een goed functionerende markt staat open voor innovatie en uitdagers van het status quo. Wanneer we een sector willen reguleren, is de sector zelf een goede informatiebron over welke regulering wenselijk en haalbaar is, zegt Cossaer. ‘Lobbyen kan dus nuttige informatie opleveren.’ 

Overregulering

Een uitdaging van regulering is het vermijden van ‘locked-in’ problemen. Cossaer bedoelt hiermee dat het opleggen van een achterhaalde standaard vermeden moet worden. Zelfs wie voor een sterke regulering is, moet op zijn hoede zijn om niet in de val te lopen van een regulering die innovatie afremt.

‘Een overheid moet meer kijken naar kaderregulering dan het vastleggen van ieder detail binnen een sector.’ Een pervers effect van overregulering is het opleggen van licenties. Die hebben meestal de bedoeling de kwaliteit te beschermen, maar in de praktijk leiden ze vaak tot een systeem van gatekeepers en hogere prijzen. Dit moet te allen tijde vermeden worden. 

Posted on by

Dirk Van Damme: ‘Leraar en kennisontwikkeling moeten terug centraal staan’

[podcast_subscribe id=”4645″]

Studie na studie maakt duidelijk dat de kwaliteit van het onderwijs in Vlaanderen achteruit gaat. Was ons onderwijs vroeger echt zoveel beter en moeten we een terugkeer naar de oude onderwijscultuur bepleiten? Volgens Van Damme is het antwoord niet zo eenvoudig. In deze podcast van Ertsberg geeft onderwijsexpert Dirk Van Damme meer uitleg over zijn visie op ons onderwijs.  

Blik op onze onderwijsevolutie 

Onderwijs in Vlaanderen
Het onderwijsniveau in Vlaanderen daalt
(Shutterstock)

Gaat het niveau van ons onderwijs er echt op achteruit? De kranten staan bol van de noodkreten uit het onderwijsveld, maar de vraag blijft hoe erg het probleem nu effectief is in vergelijking met enkele jaren geleden.

Rond het midden van de twintigste eeuw was Vlaanderen geen hooggeschoolde regio, zegt Van Damme. ‘Sinds de jaren vijftig, met het Schoolpact als sleutelmoment, zijn we in Vlaanderen aan een inhaalbeweging begonnen.’  Het onderwijs is in de tweede helft van vorige eeuw enorm gegroeid, wat veel welvaart en sociale vooruitgang heeft opgeleverd. Andere voornamelijk katholieke regio’s in Europa hebben dezelfde positieve evolutie doorgemaakt, maar over een langere tijdsspanne.

Maatschappelijke ambitie

De vooruitgang in het onderwijs ging samen met een onderwijsvisie die sterk aanwezig was in alle maatschappelijke sectoren. ‘Het respect voor het onderwijs en de leraar was enorm groot.’ Vanaf de jaren negentig is deze positieve evolutie beginnen afremmen. Vooral de maatschappelijke ambitie op vlak van onderwijs is sterk verminderd. Onderwijs volgt maatschappelijke ambities, niet omgekeerd. Er is nog steeds veel vertrouwen in het instituut onderwijs, maar de hele ideologie stuikt in elkaar, benadrukt Van Damme. De oude onderwijscultuur was zeer streng en werd ook van thuis uit sterk gestimuleerd. Vandaag is dat minder aanwezig. 

Op vlak van onderwijskwaliteit is er een sterke daling, zegt Van Damme. ‘Op dit moment moeten we vaststellen dat niet enkel de kwaliteit sterk daalt, maar ook de aspiraties die gelinkt zijn aan ons onderwijs.’ Ouders gaan steeds sneller in beroep tegen uitspraken van de klassenraad waar ze het niet mee eens zijn en het respect voor de leraar gaat verder achteruit. Van Damme spreekt over een gewijzigde verhouding tussen enerzijds gezinnen en anderzijds scholen en leraren. ‘De dalende kwaliteit heeft vooral te maken met de lage ambitie en veranderde aspiratie, waardoor leraren het steeds moeilijker krijgen om strenge criteria te hanteren bij toetsen en examens.’ 

De invloed van onze staatstructuur 

Naast de blik van de maatschappij op ons onderwijs, heeft ook de aanbieder van het onderwijssysteem een grote impact. De staatshervorming van 1988 vormt op dat vlak een sleutelmoment in de kwaliteit van het onderwijs. Er is geen oorzakelijk verband tussen de defederalisatie en de dalende onderwijskwaliteit, maar op Vlaams niveau is er wel een heel zacht beleid ontwikkeld, zegt Van Damme. ‘Men wou af van de idee dat ons onderwijs streng en selectief is.’

De oude onderwijsfilosofie moet absoluut niet verheerlijkt worden, maar het was wel zo dat er vooral werd geïnvesteerd in de sterkste leerlingen. Vanaf de jaren negentig werd er in het Vlaamse onderwijsbeleid steeds meer ingezet op sociaal en rechtvaardig onderwijs dat naast de nadruk op kennis ook inzette op competenties. ‘Die omzwaai is duidelijk te merken in de eerste generatie eindtermen.’ In de didactiek is er toen een belangrijke fout gemaakt, zegt Van Damme. ‘Het onderwijs werd steeds meer leerling- in plaats van leerkrachtgericht en er werd meer ingezet op zelfontdekkend leren en minder op instructies.’

Volgens Van Damme is die ontwikkeling in Vlaanderen te ver doorgeslagen. De leraar moet opnieuw centraal staan en kennis als fundament voor het ontwikkelen van competenties moet terug meer benadrukt worden.  

Onderwijsvariatie in Vlaanderen 

Van Damme wil geen conservatieve terugkeer naar het oude onderwijs bepleiten, maar zaken zoals aandacht voor taal moeten wel opnieuw benadrukt worden. Een ander belangrijk punt is dat ons onderwijs in Vlaanderen enorm gevarieerd is. ‘Er zijn nog steeds scholen die zich richten op excellentie, waardoor de afstand tussen de hoogst scorende en laagst scorende leerlingen in het PISA-onderzoek in Vlaanderen veel groter is dan in andere regio’s.’

Afgaand op dat PISA-onderzoek scoort één op vijf scholen onder de lat van wat minimaal verwacht wordt, zegt Van Damme. Dit zijn problematisch veel scholen, vooral omdat alle secundaire diploma’s evenwaardig zijn. Ons gevarieerd onderwijslandschap is een sterkte, maar door het opleggen van een eenheidsworst wordt het omgekeerde van wat men voor ogen had bereikt. Volgens Van Damme moeten we dus ons onderwijs inderdaad moderniseren, maar moet de slinger — die nu te ver is doorgeslagen — voor een deel teruggebracht worden. 

Portretfoto Dirk Van Damme: Filip Naudts, CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0, via Wikimedia Commons

Posted on by

Marius Meremans: ‘Literatuur is een ambassadeur voor taal en cultuur’

[podcast_subscribe id=”4645″]

Literatuur Vlaanderen, de organisatie die werkt rond auteurs, vertalers en uitgevers, vraagt aan de Vlaamse overheid extra steun voor het literaire middenveld. Volgens Marius Meremans, Vlaams volksvertegenwoordiger voor de N-VA en ondervoorzitter van de commissie Cultuur, is dat een legitieme vraag. ‘Extra financiële middelen zijn broodnodig voor het literaire landschap.’ In deze Ertsberg-podcast geeft Meremans meer uitleg over het belang van een duurzaam literair middenveld.

Vlaamse dotaties aan Literatuur Vlaanderen

Marius Meremans
Marius Meremans (N-VA)

Literatuur Vlaanderen krijgt een dotatie van de overheid via een beheersovereenkomst. De organisatie deelt werkbeurzen uit, promoot Vlaamse auteurs in het buitenland en probeert bruggen te bouwen tussen Vlaamse auteurs en uitgeverijen. In 2021 bedroeg de dotatie voor Literatuur Vlaanderen 8.748.581 euro. Daarmee werden zes organisaties gesteund en werd 2.380.538 euro rechtstreeks in de makers op het terrein geïnvesteerd.

De budgetten voor de komende periode 2023-2027 moeten nu worden vastgelegd, maar net daar knelt het schoentje. Door het jarenlang uitblijven van een indexering worden de kosten aan personeel en werking in verhouding steeds groter, waardoor er minder middelen vrij blijven om te investeren op het terrein. De financiële noden zijn dus groot. ‘Vooral het literaire middenveld onder de vorm van verschillende organisaties moet in stand worden gehouden, omdat dit voor rijkdom zorgt.’ Het middenveld moet wel beheersbaar blijven, benadrukt Meremans.  

Literair aanbod, een taak van de overheid?

Volgens Meremans is het ondersteunen van het literaire aanbod in Vlaanderen zeker een taak van de overheid. Hij verwijst hierin naar de gereglementeerde boekenprijs, die de rijkdom van het literaire aanbod in stand houdt en boekhandelaars ondersteunt. ‘De afwisseling tussen grote en kleine spelers is belangrijk.’ De overheid moet niet in de plaats treden van de private sector, maar moet wel voor aanmoediging zorgen en zaken in beweging brengen, zegt Meremans. ‘Literatuur is een ambassadeursproduct voor Vlaanderen en verdient de nodige ondersteuning.’ Via literatuur worden taal en cultuur ondersteund, het loont de moeite om hierin te investeren als overheid. 

Het verdwijnen van de boekenbeurs

Er komt dit jaar geen Boekenbeurs in Antwerpen. Na het faillissement van Boek.be kwam er nog een kleinschaliger evenement: ‘LEES! Het boekenfestival.’ Maar ook dat wordt nu na één editie stopgezet. Volgens organisator Easyfairs is de verdeeldheid binnen de sector te groot. De Boekenbeurs is een evenement georganiseerd door de private sector, Meremans benadrukt dat het dus echt wel nodig is om alle spelers rond de tafel te krijgen. De overheid kan hierin een bemiddelende rol spelen en pogingen ondernemen om iedereen op dezelfde golflengte te krijgen. Dat zal echter niet meer voor dit najaar zijn. 

De jeugd en de leeskriebels 

De jeugd leest steeds minder boeken. Het vraagt een volgehouden inspanning om de jeugd opnieuw te motiveren om meer te lezen, zegt Meremans. ‘Een leesoffensief over verschillende domeinen heen kan voor een kentering zorgen.’ Bovendien is het belangrijk om heel jonge kinderen al in contact te laten komen met boeken. Via het onderwijs moet er sterk ingezet worden op dit leeroffensief. Leerkrachten moeten de liefde voor boeken doorgeven aan hun leerlingen, vindt Meremans. Aanhoudende inspanningen lonen, maar ook de leesvaardigheid van leerlingen moet aangepakt worden. ‘Jaar na jaar gaat de leesvaardigheid achteruit. Dat zijn alarmbellen, daar moet iets aan gedaan worden.’ 

Posted on by

Vista, een nieuwe partij voor de progressieve Vlaming

[podcast_subscribe id=”4645″]

Vista, een nieuwe Vlaams-progressieve partij wil de kiezer in 2024 een alternatief bieden. Een progressieve partij die de nadruk legt op lokale autonomie vertrekkend vanuit een positief engagement. In deze podcast geven Hendrik Wallijn en Jan Wostyn meer uitleg over de nieuwe partij. 

Dijk tegen de extremen 

De idee voor een nieuwe partij is enkele jaren geleden beginnen groeien toen Wallijn en Wostyn vaststelden dat de extremen aan het uiteinde van het politieke spectrum steeds meer wind in de zeilen kregen. Dat baart ons zorgen omdat we ervan overtuigd zijn dat de oplossingen voor matschappelijke problemen niet van extremen kunnen komen, zegt Wostyn. Verder maken Wallijn en Wostyn zich ook zorgen over het wegsmelten van het politieke centrum in Vlaanderen. ‘Dat is een zorgwekkende evolutie, aangezien de centrumpartijen lang onze samenlevingen hebben gedragen.’ 

Wostyn is kritisch over de rebranding van de socialistische partij Voorruit. ‘De partij lijkt steeds meer te evolueren richting een pretsocialisme waar elke uitgave een investering wordt genoemd maar niemand nog echt op de rekening let.’ Bij de liberalen heerst er vooral opportunisme, zeggen Wallijn en Wostyn. ‘Niemand heeft nog oog voor het programma, het enige dat telt is deel uitmaken van de regering.’ Wat de CD&V betreft is het probleem vooral het diepe nostalgische gevoel waar de partij naar hunkert. ‘De CD&V is al lang niet meer de brede volkspartij van vroeger.’ Op basis van die vaststellingen is er vernieuwing nodig in het politieke centrum, benadrukken Wallijn en Wostyn. 

Sterke lokale verankering 

Vista wil de constructiefouten in ons politieke systeem aanpakken, zoals de particratie en de partijfinanciering. Agalev, de voorloper van de huidige Vlaamse partij Groen, had al eerder de idee van een opwaarts bestuur waarbij er gewerkt wordt vanuit een sterke basisgedachte. Ook de linkse flank van de Volksunie was zeer lokaal georganiseerd. Vista wil deze manier van aan politiek doen, waarbij de partij zo dicht mogelijk bij de kiezer staat en van onderuit bestuurd wordt, nieuw leven inblazen. 

Als partij geloven wij sterk in lokale autonomie en opwaarts bestuur.

Hendrik Wallijn en Jan Wostyn 

Vista is voor een positief klimaat voor bedrijfsleiders en voor een degelijke sociale herverdeling. Er moet ruimte zijn voor het maatschappelijk debat en we moeten terugkeren naar een politiek waarin parlementariërs mandatarissen kunnen zijn, zegt Wallijn. ‘Ons uniek voorstel is dus dat we geen partij worden zoals alle anderen en dat hebben ze ook zo statutair bepaald.’ Vista gelooft in lokale autonomie en zal haar mandatarissen dus vrijlaten in onderwerpen waarin geen concrete afspraken gemaakt zijn binnen de partij op Vlaams op federaal niveau. ‘Mandatarissen mogen autonoom hun eigen geweten volgen.’ 

Het etiket progressief 

De partij omschrijft zichzelf als progressief. Waarin verschilt Vista dan met andere progressieve partijen? Wij zijn eco-modernistisch, benadrukt Wallijn. ‘Het klimaat is veel te belangrijk voor politieke spelletjes en wij begrijpen absoluut niet hoe politici de dag van vandaag nog voorstander kunnen zijn van kolen- en gascentrales.’ 

De partij wil starten vanuit een positief engagement en dus niet vertrekken vanuit een clubje ontevreden. De politiek zit in een neerwaartse spiraal waardoor er veel ontevredenheid is, zegt Wostyn. Mensen moeten zich opnieuw gemotiveerd voelen om deel te nemen aan het politieke leven. De basisdemocratie, die van onderuit wordt opgebouwd, is enorm belangrijk voor Vista. ‘Het is onze hoop om de reeds bestaande lokale initiatieven te laten samenwerken met de belofte op het behouden van autonomie waarbij het hogere niveau binnen de partij ondersteunend optreedt.’ Bij de opstart zet Vista dus wel een aantal krachtlijnen centraal zodat er een coherente ploeg naar de kiezer trekt, maar verder zullen de mandatarissen veel vrijheid krijgen. 

Het kerntakendebat en de staatshervorming

Wat is de taak van de overheid volgens Vista? Onze maatschappij wordt geconfronteerd met evoluties op allerlei vlakken, en daar hebben we een visie voor nodig op lange termijn, benadrukt Wallijn. ‘De overheid moet nadenken over wat nog moet gedaan worden en hoe dit moet gebeuren.’ Het overheidsbeslag moet volgens Vista omlaag met een verschuiving van middelen naar beroepen die er maatschappelijk toe doen zodat ook de werkzaamheidsgraad van 80% wordt gehaald. Het kerndebat is dus fundamenteel, zegt Wallijn, want de middelen voor de zorgmaatschappij van morgen moeten daar gevonden worden. 

Wat de staatshervorming betreft heeft Vista hetzelfde idee als hoe de eigen partij is opgebouwd. Het subsidiariteitsbeginsel moet centraal staan. ‘Het Belgische niveau moet ten dienste staan van het lokale niveau en niet omgekeerd.’ 

Posted on by

Elchardus en Corijn: ‘De mondialisering zoals die ons werd voorgesteld botst op haar grenzen’

[podcast_subscribe id=”4645″]

Mark Echardus, auteur van Reset, en Eric Corijn, auteur van Vlaanderen, ontwaak! zijn te gast in deze podcast om te praten over de huidige maatschappelijke ontwikkelingen. Beide auteurs analyseren in hun boek de maatschappelijke processen en de verschillende politieke stromingen die daaraan ten gronde liggen. Reset is een pleidooi voor gemeenschapsdenken  en een inclusieve vorm van nationalisme, Vlaanderen ontwaak roept op tot een breuk met het verleden en beschrijft het zwakke weerwerk van de progressieve zijde. 

Beide boeken zijn samen te koop als voordeelpakket

Hoe moeten we nu verder?

Elchardus en Corijn komen tot een gelijkaardige analyse wanneer het over de maatschappelijke ontwikkelingen gaat. Beide auteurs hebben kritiek op het neoliberalisme en het daaruit voortvloeiende egocentrische individualisme en de noodzaak aan meer socialisering. Ma

ar waar die analyse ons toebrengt en welke oplossingen er moeten komen leidt tot uiteenlopende visies bij de auteurs. Elchardus en Corijn zijn het fundamenteel oneens over de weg die Vlaanderen, en dan vooral politiek-links Vlaanderen, moet bewandelen. Elchardus heeft een déjà-vu gevoel bij het lezen van het boek van Corijn en mist een onderbouwde kritiek op het cordon sanitaire en cordon mediatique. ‘Bovendien bevat het boek een antidemocratische reflex.’ Al die dingen komen terug in het Marxisme, zegt Elchardus. De afgelopen jaren is de wereld geëvolueerd richting meer afgebakende landsgrenzen. Elchardus is het niet eens met Corijns analyse over het irrelevant worden van naties.

Corijn stelt samenlevingsopbouw centraal die volgens hem niet verloopt via gemeenschapsdenken. Dit in tegenstelling tot Elchardus, die gemeenschapsdenken juist centraal stelt. Dit is een radicaal meningsverschil tussen beide auteurs en leidt tot het debat over multiculturaliteit en gemeenschapsvorming. Corijn is het niet eens met Elchardus over hoe onze maatschappij moet omgaan met nieuwkomers en trekt de analyse dat er één gemeenschap bestaat per territorium in twijfel. ‘Mensen moeten steeds meer samenleven op basis van verschillen, er zijn verschillende gemeenschappen in één territorium en dat zal zo blijven.’ 

Identiteitsvorming en diversiteit 

Elchardus denkt niet dat de religieuze identiteit in de wereld voorbijgestreefd is. ‘Religie is juist een dominante vorm van identiteitsvorming.’ Wereldwijd zijn er nog steeds heel wat theocratische regimes te vinden. Elchardus bedoelt in zijn boek dus niet dat de sociale kwesties achterhaald zijn, maar hij denkt wel dat het model van de klassenstrijd om naar verdelingskwesties te kijken het verkeerde is. Opgroeien waar ook ter wereld lijkt in de analyse van Corijn tot hetzelfde te leiden, zegt Elchardus. ‘Naar mijn mening is dit niet zo en heeft ieder land een eigen cultuur en eigenheid die via onderwijs en cultuurbeleid wordt doorgegeven aan kinderen en nieuwkomers.’ Brussel heeft dit niet gedaan en is daarom een mislukte gemeenschap. ‘Multiculturaliteit is niet bindend, want bindend betekent dat er dingen met elkaar worden gedeeld.’ 

Corijn vindt dat Elchardus landen te veel bekijkt als afgesloten dozen waarbinnen de essentiële verhoudingen in de maatschappij tot stand komen. Corijn wijst erop dat onze regulerende instellingen niet noodzakelijk samenvallen met ons territorium. Politieke actie moet niet gericht zijn op identiteiten en culturen maar op de herverdelingsproblematiek, benadrukt Corijn. ‘Het gaat niet enkel over normen en opvattingen binnen culturen en religies maar ook over socialisatie in de zin van maatschappelijk gedrag.’ Brussel is er inderdaad niet in geslaagd om tot die socialisatie te komen, maar dat is ook het geval in andere steden als Antwerpen en Gent. Leren samenleven is niet enkel een kwestie van culturele homogenisering maar vooral van een praktische zaak waar solidariteit en reële herverdeling centraal staan, zegt Corijn. 

Het belang van het lokale en nationale niveau  

Het nationaal niveau is van cruciaal belang voor de veiligheid en het welzijn van mensen, zegt Elchardus. Uitsluitend op lokaal niveau werken kan dus niet, in tegenstelling tot Corijn die het belang van het hogere beleidsniveau niet in twijfel trekt maar het lokale niveau wel centraal plaatst. ‘Bij ons is het nationale niveau nog steeds het Belgische federale niveau, maar dat kan veranderen.’ Corijn reageert hierop met te zeggen dat indien het Belgische federale niveau wordt afgebouwd we tot een kleinschaliger beleid komen op deelstaatniveau. ‘Dat leidt automatisch tot kleinere identiteiten.’ Elchardus benadrukt dat er in Europa inderdaad een tendens is om naties en staten meer op elkaar te laten aansluiten. ‘Die ontwikkeling is zeer waarschijnlijk naar de toekomst toe.’ 

Een blik op de toekomst

Volgens Elchardus zullen landen steeds meer gaan nadenken over strategische autonomie. ‘Volledig loskoppelen van andere staten is niet wenselijk maar landen zullen wel gaan nadenken in welke domeinen ze wel autonoom moeten zijn.’ Protectionisme komt dus terug wat leidt tot een nieuwe opdracht voor de overheden. ‘We staan voor uitdagingen van beter plannen op lange termijn.’ Industrialisering is opnieuw nodig en daarnaast zullen we meer middelen moeten investeren in onze voorbereiding op de klimaatverandering zonder dat onze economie afremt, zegt Elchardus. ‘Om hiertoe te komen is gemeenschapsdenken noodzakelijk.’ Elchardus en Corijn zijn het eens over het feit dat de mondialisering, zoals die ons werd voorgesteld aan het einde van de vorige eeuw, op haar grenzen botst. De les die Corijn uit de pandemie trekt is dat de wereldinstellingen niet functioneren zoals gehoopt. Landen namen het beleid zelf in handen maar de grote problematiek was de regulering van de steden. ‘We zullen dus inderdaad een trend zien richting lokalisering, maar welke vorm die aanneemt zal nog moeten blijken.’ Het is niet omdat het neoliberalisme op haar grenzen botst dat de risico’s van het identiteitsdenken van de kaart moeten geveegd worden, benadrukt Corijn. 

Beide boeken zijn samen te koop als voordeelpakket
Posted on by

Dave Van Moppes: ‘Fiscus tast in het duister in het cryptoverhaal’

Dave van Moppes

[podcast_subscribe id=”4645″]

Cryptomunten zijn een blijver, maar een coherent Belgisch wettelijk fiscaal kader laat op zich wachten. Dave Van Moppes, fiscaal advocaat, deelt in zijn boek Cryptomunten cryptisch belast samen met twee andere auteurs, Baptistin Alaime en Jan Van Hemelen, zijn kennis over beleggen in cryptomunten en de belastingen die daarbij komen kijken. Van Moppes is vooral bezorgd over het feit dat de overheid blijft achterophinken in het creëren van een gepast fiscaal kader. De overheid lijkt niet te beseffen dat crypto here to stay is en dat het uitblijven van fiscale regels voor steeds grotere onduidelijkheid zorgt. 

Cryptomunten en fiscaliteit 

Het gedrag van de belegger is zeer bepalend voor de fiscaliteit waarmee beleggen in cryptomunten samenhangt, zegt Van Moppes. ‘Hiermee wordt vooral de wijze van belegging mee bedoeld.’ Dat kan variëren van zeer speculatief tot een beroepsactiviteit of onderdeel van andere beleggingen. 

De bedoeling van het boek is om meer duidelijkheid te scheppen over beleggen in cryptomunten. Als fiscaal advocaat krijgt Van Moppes steeds meer klanten over de vloer die met vragen zitten over deze soort van beleggen. ‘Mensen richten zich tot ons kantoor en willen meer duidelijkheid over het fiscale kader en de omzetting naar een andere valuta zoals de euro.’ Beleggers botsen immers op weerstand van de bank wanneer ze willen genieten van de winsten uit hun cryptobeleggingen en de vraag stellen om deze winst om te zetten naar bijvoorbeeld de euro. Dit boek moet hier meer duidelijkheid in creëren voor (toekomstige) beleggers. Het is een vrije droge en technische materie maar dit boek legt zeker de basisprincipes uit, benadrukt Van Moppes. ‘Daarnaast willen we ook het debat aanwakkeren.’ 

De weerstand van banken 

Banken zijn niet happig om in het cryptoverhaal mee te stappen. Van Moppes ziet hier meerdere redenen voor. In het kader van de antiwitwaspraktijken dragen banken de verplichting om bepaalde informatie over financiële transacties te achterhalen. De kost die dit met zich meedraagt voor de banken stijgt echter jaar na jaar, wat voor een niet te onderschatten investeringskost zorgt. Het cryptoverhaal voegt hier nog een extra laag aan toe, aangezien cryptomunten een zekere technische kennis vereisen die bij de banken vaak nog ontbreekt. Het is zeer moeilijk om de juiste profielen hiervoor aan te trekken, zegt Van Moppes. Daarnaast kijken banken ook naar hun toezichthouder, de nationale bank, en overheden om na te gaan wat hun visie is op het cryptoverhaal. Daar wringt het schoentje in België aangezien een Belgisch wettelijk kader op zich laat wachten. De meeste initiatieven komen vanuit de Europese Unie waardoor de Belgische wetgeving beperkt blijft tot de omzetting van Europese richtlijnen. 

De overheid hinkt achterop 

Op dit moment is er nog geen specifieke cryptotaks, benadrukt Van Moppes. Cryptomunten moeten in het algemene fiscale kader geplaats worden terwijl dit daar eigenlijk niet voor geschikt is. Zo ontstaan er discussies over het beheren van crypto-activa. In tegenstelling tot België heeft Duitsland hier bijvoorbeeld wel duidelijk in geschept. ‘Andere landen hebben vaak een belastingsysteem dat makkelijker kan inspelen op iets als cryptomunten.’ We moeten ons in België dus de vraag stellen of het niet de vraag is om dit te gaan herdenken, vindt Van Moppes. 

Ondanks het onduidelijke fiscale kader zijn er vandaag de dag nog maar weinig geschillen geweest met de fiscus. De fiscus tast in het duister wanneer het over cryptomunten gaat, zegt Van Moppes. Net zoals bij buitenlandse rekeningen is er een aanmeldingsverplichting wanneer men inkomsten genereerd uit cryptobeleggingen. Maar veel mensen weten dat niet en in tegenstelling tot bij de buitenlandse rekeningen is er nog geen automatische gegevensuitwisselingen dat kan functioneren als stok achter de deur van de fiscus. ‘De enige dossiers die dus onder de loep kunnen worden genomen zijn de dossiers van mensen die inkomsten uit cryptobeleggingen wel melden.’ 

Posted on by

Ivan De Vadder: ‘Meer emotie nodig om vertrouwen in politiek te herstellen’

ivan de vadder

[podcast_subscribe id=”4645″]

De burger is het vertrouwen in de politiek verloren. De kloof tussen de Dorpstraat en de Wetstraat is groter dan ooit. Al 30 jaar, sinds die beruchte Zwarte Zondag in 1991, slaagt niemand erin die kloof ook maar een beetje te dichten. In Wanhoop in de Wetstraat, dat in september 2022 verschijnt bij Ertsberg, beschrijft politiek journalist Ivan de Vadder hoe de verwoede pogingen van de politiek om dichter bij de burger te staan, telkens op niets uitdraaien. Wat moet er volgens hem dan wel gebeuren?

Pleidooi voor een eerlijke politiek 

Wanhoop in de Wetstraat is niet De Vadder eerste boek. Twaalf jaar geleden al, in 2010, schreef hij het boek Pleidooi voor een eerlijke politiek, ontstaan uit een gevoel van verontwaardiging tegenover het politieke milieu.

Dat jaar, 2010, viel de regering en kwamen er nieuwe verkiezingen, brengt De Vadder in herinnering. Partijen kwamen met allerlei voorstellen om de kloof met de kiezer te dichten. Bijvoorbeeld het voorstel om politici te verbieden op meerdere lijsten tegelijk te staan. Zo was er bijvoorbeeld Jean-Marie Dedecker, die door op drie lijsten te staan, twee opvolgers het Europese en Vlaamse parlement inloodste. ‘In Wetstraattermen heette dat kiezersbedrog.’ Politieke partijen beseffen intussen dat ze hier iets aan moeten doen en dat ze kiezers terug meer vertrouwen moeten geven in de politiek. 

Vraag aan Vlamingen wat ze het belangrijkste concept vinden in de politiek, dan is het antwoord meestal ‘eerlijkheid’. Niet bekwaamheid, maar eerlijkheid moet voor kiezers centraal staan in de politiek. In zijn eerste boek deed De Vadder al enkele concrete voorstellen om de politiek eerlijker te maken, in Wanhoop in de Wetstraat gaat hij daarop verder.

Waar staan we vandaag met de ‘kloof’, in vergelijking met twaalf jaar geleden? Die lijkt eerder nog te verbreden: we staan nog verder verwijderd van een oplossing. Het politieke centrum staat onder druk, terwijl iedereen juist van het centrum oplossingen verwacht, merkt De Vadder op. Het vormen van regeringen duurt steeds langer, wat zowel bij de kiezer als bij politici tot wanhoop leidt. ‘Politieke partijen die jarenlang de leiding namen, staan steeds minder sterk en dreigen zelfs te verdwijnen.’ 

Oplossing in zicht?

Al 30 jaar lang komt de politiek met het ene voorstel na het andere: stemrecht op 16 jaar, afschaffing van de Senaat, enzovoort. Elk regeerakkoord verwijst telkens weer naar het doel om de kloof te dichten. En toch blijft de kloof grotendeels stabiel. Conclusie? Al die voorstellen brengen weinig soelaas. Maar als de burger deze maatregelen niet lust, wat werkt er dan wél?

Het valt De Vadder op dat al deze maatregelen zeer rationele voorstellen zijn. ‘Typisch voor politiek,’ analyseert hij. Emotionele oplossingen, zoals het verminderen van de parlementaire lonen in crisistijden, zouden meer kunnen bijdragen, volgens De Vadder. Ook de algemene houding van politici en het nemen van politieke verantwoordelijkheid — zonder dat dit eerst moet worden afgedwongen — kan het vertrouwen in de politiek een boost geven. Verder moet er meer politieke hygiëne zijn, vindt De Vadder: politici van een regeringspartij die meestappen in een betoging tégen de eigen regering, dat kan niet.

Falende overheid en falende politiek 

Zit de politiek met een probleem omdat de overheid faalt? Er gaan steeds meer stemmen op voor een kerntakendebat, omdat onze overheid te groot geworden zou zijn. De Vadder denkt niet dat daar hét probleem zit: een kerntakendebat duikt in de ideologie van partijen en kiezers. Wie zich politiek links van het centrum plaats, zal ook anders naar het kerntakendebat kijken dan iemand die eerder rechts is. Onderzoek toont ook aan dat de ideologische kloof gedicht wordt wanneer de voorkeurspartij van kiezers wordt vertegenwoordigd in de regering.

‘Het probleem zit bij de emotionele houding van de politici,’ concludeert De Vadder. Hij stelt vast dat de particratie ons parten speelt bij het dichten van de kloof tussen politiek en burger. 

Wanhoop in de Wetstraat is nu al te bestellen in de Ertsbergwinkel.

Posted on by

Peter De Keyzer: ‘Defensie hoort net wel tot de kerntaken van de overheid’

Peter De Keyzer

[podcast_subscribe id=”4645″]

Negen jaar lang schreef econoom Peter De Keyzer een tweewekelijkse column over de meest uiteenlopende onderwerpen voor De Tijd. Ondanks de diverse thema’s hebben zijn columns één duidelijke rode draad. Stuk voor stuk zijn het pleidooien voor meer zelfredzaamheid, meer ondernemerschap, meer efficiëntie. De belangrijkste conclusie luidt dat dit land geen nood heeft aan vijf minuten politieke moed, maar wel aan vijf minuten ambitie. In deze podcast praat Peter De Keyzer over zijn boek Vijf minuten ambitie en over zijn kijk op de huidige maatschappelijke uitdagingen. 

Wat met defensie?

Defensie wordt in België al jarenlang structureel afgebouwd, zegt De Keyzer. Nu de NAVO door de oorlog in Oekraïne weer uitgebreid in de media komt rijst dan ook de vraag of het defensiebudget niet dringend verhoogd moet worden. Sinds de Koude Oorlog is ons defensiebudget jaar na jaar steeds lager geworden, tot op het niveau dat België het op één na laagste defensiebudget heeft van de NAVO-lidstaten. De Belgische staat ontloopt zo haar verplichting naar andere NAVO-landen toe. 

De Keyzer bekijkt de structurele onderfinanciering van defensie in een ruimer plaatje en wijst op het feit dat de Belgische staat de afgelopen decennia haar overheidstaken zoals veiligheid en justitie heeft afgebouwd. ‘Investeringen worden afgebouwd ten voordele van lopende sociale uitgaven.’ Sinds de uitbraak van het conflict in Oekraïne wordt er met een vergrootglas gekeken naar landen als België die al jarenlang amper investeren in veiligheid en defensie. Het is tijd dat België haar verantwoordelijkheid begint te nemen, benadrukt De Keyzer. 

Defensie versus sociale uitgaven 

Door tegenstanders van een verhoging van het defensiebudget wordt er vaak aangehaald dat dit ten koste gaat van andere vooral sociale uitgaven. De Keyzer vindt dit geen terechte opmerking. ‘Wat overheidsuitgaven betreft zitten we rond de 50% van het btw, de top van Europa.’ Tegelijkertijd zien we dat we minder goed scoren wat effectiviteit van de overheidsbestedingen betreft. Dit betekent dat we hetzelfde zouden kunnen bereiken met minder middelen of meer bereiken met dezelfde middelen. 

Bovendien bieden investeringen in defensie ook een positief effect op de rest van de economie. Investeren in defensie is dus zeker niet weggegooid geld. Denk maar aan de positieve effecten op bijvoorbeeld tewerkstelling en technologisch onderzoek. De multiplicator naar de rest van onze economie is groter wanneer je investeert in defensie dan wanneer je alles zomaar in de sociale zekerheid stopt, zegt De Keyzer.  

Het kerntakendebat van de overheid 

Politie, binnenlandse veiligheid, justitie en defensie zijn allen kerntaken van de overheid die de afgelopen jaren verwaarloosd zijn. De top van deze diensten trekt al jaren aan de alarmbel over de beperkte middelen en de overheid lijkt hier geen oor naar te hebben. Dit terwijl er door diezelfde overheid wel heel wat geld wordt uitgegeven, maar dat geld wordt niet aan de kerntaken besteed. Elke ochtend worden we wakker met een nieuw idee uit de Wetstraat dat de overheid alleen maar meer geld zal kosten, zegt De Keyzer. ‘Nooit wordt er de vraag gesteld of het in deze ideeën wel om een kerntaak gaat.’ Het is dringend tijd voor een kerndebat, maar dat verreist politieke moed. 

Meer mensen aan het werk 

Het kan niet dat er iedere dag een nieuw politiek idee met meer uitgaven wordt gelanceerd in de pers terwijl er niets verandert aan de inkomstenzijde, zegt De Keyzer. De minimumlonen en pensioenen zijn opgetrokken, maar dit kan enkel betaald worden indien er ook meer inkomsten zijn. ‘80% tewerkstelling moet het absolute doel zijn.’ Het allerlaatste dat we nodig hebben zijn meer belastingen op mensen die vandaag al werken, sparen en ondernemen. Er moeten meer mensen aan de slag gaan, benadrukt De Keyzer. ‘Nu lijkt het alsof we Noord-Europese uitgaven nastreven in sociale zekerheid gecombineerd met een Zuid-Europese arbeidsmarkt.’ 

De kwaliteit van het onderwijs Het gaat niet goed met ons onderwijsniveau. Door het lerarentekort zijn scholen genoodzaakt bepaalde examens te schrappen en de schoolsluitingen tijdens de coronapandemie heeft voor een ongeziene achterstand gezorgd. Een land wordt rijker omdat het slimmer wordt, benadrukt De Keyzer. Een achteruitgang van de onderwijskwaliteit zal zich op termijn vertalen naar minder economische groei en welvaart. ‘Onderwijs is extreem belangrijk en moet een prioriteit zijn.’ Het onderwijsniveau van vandaag bepaalt het uitgavenpatroon van morgen.