Categorie: Algemeen

[podcast_subscribe id=”4645″]

In de Belgische politiek blijft de kwestie van partijfinanciering een steeds terugkerend en complex debat. Bart Maddens, een vooraanstaand politicoloog, werpt in zijn nieuwste boek ‘De kolonisten van de Wetstraat‘ licht op de strategische benutting van overheidssubsidies door politieke partijen. Dit werk onthult hoe partijen hun macht uitbreiden en consolideren via financiële middelen verstrekt door de staat, een thema dat zowel fascineert als polariseert.

Maddens bespreekt de inherente tegenstrijdigheid waarbij partijen hun eigen financiering regelen, wat leidt tot ethische vraagstukken en vragen over efficiëntie. Het huidige systeem, dat voornamelijk leunt op overheidsfinanciering, is een reactie op corruptieschandalen uit het verleden en probeert partijen minder kwetsbaar te maken voor externe invloeden, Maddens stelt echter dat een evenwichtige mix van privé- en publieke financiering idealiter nodig is om de partijen diep geworteld te houden in de samenleving.

De politieke cultuur en financieringsregels versterken de macht van partijvoorzitters en beperken individuele kandidaten in hun campagnevoering, wat de particratie in de hand werkt. Volgens Maddens zou meer aandacht voor dit onderwerp in politieke debatten en campagnes wenselijk zijn, om zo te streven naar een meer democratische en transparante partijfinanciering.

Dit boek nodigt uit tot een grondige reflectie en discussie over een van de fundamenten van onze democratie en is een must-read voor iedereen die geïnteresseerd is in de Belgische politieke machtsdynamieken.

Bert De Munck heeft in Antwerpen zijn boek Leven en laten leven. Een kritische geschiedenis van de pandemie voorgesteld. Hij ging in gesprek met Erika Vlieghe en Patrick Loobuyck, onder leiding van moderator David Geens. Bekijk hier het integrale gesprek.

Het boek

Leven en laten leven nodigt uit tot diepe bezinning en schijnt een nieuw licht op de debatten van de voorbije jaren, van mondmaskers en vaccins tot de grote politiek-filosofische ideeën over solidariteit.

De coronapandemie heeft een ongemakkelijke waarheid blootgelegd: er zijn grenzen aan het menselijke vermogen om de natuur te beheersen. Ons streven naar steeds langer en beter leven, botst op de harde werkelijkheid.

Het coronavirus landde in een wereld die al erg gefocust was op virussen, gezondheid en lang leven. Bert De Munck schetst de geschiedenis van de technocratische middelen waarmee we het virus hebben proberen te bestrijden, en legt de onderliggende mentaliteiten bloot. Hij zoomt in op recente wetenschappelijke evoluties en legt de link naar het westerse vooruitgangsdenken waaruit die voortkomen.

Bij het informeren naar de beschikbaarheid van De Roma voor boekvoorstellingen, kreeg uitgeverij Ertsberg te horen dat De Roma niet wenst samen te werken met ‘organisaties die een stem geven aan leden van een racistische partij’ omdat ‘dit niet strookt met onze normen en waarden’.

Daarop heeft Ertsberg in een volgende mail de nodige context geschetst. In de eerste plaats met betrekking tot de auteurs die we publiceren, wier mening en expertise zeer breed gaan – van politiek en muziek tot vrouwenrechten en Shakespeare – en die verschillende profielen hebben. In de tweede plaats met betrekking tot de filosofie van de uitgeverij, die het open debat hoog in het vaandel draagt. Mensen doen stilstaan, naar elkaar luisteren en met elkaar in gesprek gaan, is wat Ertsberg als uitgeverij beoogt. 

Ertsberg respecteert de beslissing en de vrijheid van instellingen en organisaties om zelf te bepalen met welke bedrijven zij willen samenwerken. Onze deur blijft openstaan voor samenwerkingen met partners die zich kunnen vinden in ons brede aanbod aan auteurs en ideeën. Ook als zij oordelen dat sommige boeken of auteurs niet met hun waarden stroken.

Frank Judo stelde op maandag 21 maart 2022 zijn boek Het bewaren waard. Wandelen door een conservatisme langs 21 misverstanden (Ertsberg) voor in KU Leuven/Campus Antwerpen. Ondergetekende leidde de boekvoorstelling in met volgende tekst:  

Dames en heren,                    

Het boek Het bewaren waard van Frank Judo bezit vele lagen, geschreven als het is door een veelzijdig man. Gevormd, ‘gebildet’ als jurist, historicus, filosoof is Judo een ware Bildungsbürger. Dat verleidt de goegemeente er toe hem als conservatief te bestempelen. Maar Judo weert zich tegen al te gemakkelijke definities. Nietzsche zei ooit:  ‘Definierbar ist nur das, was keine Geschichte hat.’ En laat het nu net de omgang met de geschiedenis zijn die Judo ooit leidde tot de volgende uitspraak in een interview met Doorbraak: ‘De nostalgie, die vandaag zo lelijk wordt behandeld, wordt beschouwd als het besef dat het anders kon en dat het anders is geweest.’ De nostalgie herinnert aan ‘de relativiteit van het zijnde’. Vanuit dat het besef dat het historische niet eenvoudig te definiëren valt, beschouwt Frank Judo conservatisme als een veelstromenland.  

De diepste denker is de wandelaar die zijn oog laat dwalen over zo een veelstromenland dat bestaat uit wat de auteur ‘uiteenlopende bloedgroepen’ noemt. Op die wandeling komt hij langs meerdere knooppunten waaraan zogeheten misvattingen vasthangen. Het zijn droogweg gezegd thema’s waarover de zogenaamde conservatieven volgens de publieke dan wel gepubliceerde opinie een welbepaalde opvatting zouden koesteren. Om een voorbeeld te noemen: de natie. Vandaag geldt het als een uitgemaakte zaak dat conservatieven voorstander van de natiestaat zijn. Twee eeuwen geleden was dat wel even anders. De monarchen die in 1815 in Wenen confereerden over de toekomstige vorm van Europa, nadat het ontwricht was door de Franse revolutie en de oorlogen van Napoleon, wel, die vorsten verzetten zich met hand en tand tegen liberale en nationalistische bewegingen. Maar misschien waren die vorsten eerder reactionair dan conservatief? Want de ‘echte’ conservatieven van toen wilden niet zozeer de klok terugdraaien, dan wel het bestaande vrijwaren. Ze vreesden de natiestaat enkel voor zover hij een pletwals zou zijn die talen, gebruiken en allerlei loyaliteiten zou uitvlakken. Indien conservatieven vandaag de dag zouden kiezen voor ofwel het ene – de natiestaat – ofwel het andere – die verschillende loyaliteiten, zoals bijvoorbeeld de regio -, zouden ze dan nog conservatief zijn?  

Dat is wat Judo zich afvraagt, en hij doelt daarmee op de complexiteit waarvan conservatieven houden, juist omdat ze tegen een monocausale aanpak van een probleem zijn. De werkelijkheid kan niet tot één enkel perspectief herleid worden; reductionisme is voor conservatieven uit den boze. Het is immers verbonden met een eendimensionaal mensbeeld dat de weg plaveit voor de maakbare samenleving waarachter de utopie van een volmaakte wereld schuilgaat. Maar Judo merkt op dat de mens een Mangelwesen is, een wezen vol gebreken, een onvolmaakt wezen. De term stamt overigens van de als conservatief omschreven Duitse filosoof-antropoloog Arnold Gehlen die uit die wezenlijkheid van de mens afleidde dat de menselijke soort haar trachtte te compenseren met wetenschap, techniek en het creëren van instituties die stabiliteit moesten zien te waarborgen. Wie zich bewust is van zijn onvolmaaktheid, zal minder vatbaar zijn voor utopieën die optimistisch een ideale maatschappij voorspiegelen. De perfectie is niet van deze wereld. Wie dat besef verinnerlijkt, geeft blijk van wat Judo een sceptisch of pessimistisch wereldbeeld noemt. Maar dat is geen reden tot treuren. Integendeel, het besef van onvolmaaktheid  voedt de zelfspot waarvan Judo in het aangehaalde interview zei dat ze ‘een goed criterium van geestelijke gezondheid’ is.  

Judo doet ons op zijn wandelroute inzien dat de dingen niet altijd zijn wat ze lijken, dat ze meerdimensionaal zijn, dat er meerdere perspectieven zijn. Waar niets vanzelfsprekend is, is er tegenspraak, het begrijpen zelfs van de tegenstrever. Dat maakt dat het denken van een conservatief synthetisch is, bijvoorbeeld door in de reflectie over evoluties in de maatschappij te erkennen dat deze betekenisvol kunnen zijn. Een voorbeeld hiervan was rijkskanselier Otto von Bismarck voor wie Judo een boontje heeft. Want Bismarck mocht dan wel conservatieve geloofsbrieven hebben, hij was wel de staatsman die tegen de zin in van toenmalige conservatieven het Duitse Keizerrijk tot stand bracht en die daarna de sociale zekerheid in het leven riep, vanuit het inzicht van wat de noodzaak van zijn epoche was.   

Het boek Het bewaren waard is geen verhandeling vol dure woorden. Het is een essay in de betekenis van een poging om een greep te krijgen op het conservatieve mensbeeld, geschreven in de beste geesteswetenschappelijke en literaire traditie van Franse moralisten en Duitse dichter-denkers. In elke paragraaf schemert de ironie door die Frank Judo als synthetisch denker eigen is. De ironie die wetend om de eigen onvolmaaktheid dit boek tot voorwerp van ‘Leselust’ maakt, de ironie die zich vermeit in de tegenspraak met de vermaarde discutanten die klaar staan om het wapen van het woord op te nemen.

Dirk Rochtus, KU Leuven/Campus Sint-Jacobsmarkt Antwerpen.  

Naast vrienden, ex-bandleden (Diablo Blvd), mensen die nieuwsgierig in het leven staan en presentatoren met een goed gevoel voor humor, zijn Alex Agnew en Andries Beckers ook grote muziekliefhebbers. In hun podcast Welcome To The AA nemen ze elke week uitgebreid de tijd om hun gast beter te leren kennen.

Een perfecte match met Ertsberg-auteur Filip Moens, die in zijn boek De Lage Landen uit de kast de emancipatiestrijd van de regenbooggemeenschap (LGBTQIA+) in de Lage Landen vertelt; aan de hand van Nederlandse, Belgische en Vlaamse artiesten, muziek en liedjesteksten.

Wist u dat de Lage Landen voortrekkers waren in die emancipatiestrijd? Nederland (2001) en België (2003) stelden als eerste landen ter wereld het huwelijk open voor mensen van hetzelfde geslacht. Mede dankzij de impactvolle bijdragen van onder meer Will Ferdy, Yasmine, Paul De Leeuw, Ramses Shaffy, André Van Duijn, Pia Beck, May Dale en vele anderen. ‘Wie?’, vraagt u? ‘En hoe?’ U komt er alles over te weten in het boek en in de podcast, natuurlijk. Te bekijken op YouTube, maar ook te beluisteren op Spotify en via Apple Music.

Ik bevind mij in het huis van mijn ouders, mijn lieve moeder bedolven onder de molensteen dementie, mijn vader onder de beten van de hongerige wolf Spijt. Het opeense besef dat hij door het botvieren van zijn passie, werken, dag in dag uit, voor zijn gezin maar in de eerste verholen plaats om de lokroep van gedrevenheid ter wille te zijn, flagrant had verwaarloosd. De vrouw in wie hij nu uitdrukkelijker dan ooit het mooie jonge meisje zag dat zijn hart stal tijdens de Mariaprocessie in haar geboortedorp Veltem-Beisem. De vrouw die hem en haar zoon inmiddels niet meer herkende.  

De confrontatie met wat passie had aangericht in mijn eigen nest zoog de grond onder mijn voeten weg. Woog alles wat ik dankzij mijn drive had bereikt, de platen, boeken, optredens, mijn eigen baas zijn, op tegen wat ik waarschijnlijk op mijn beurt had aangericht bij geliefden en naasten? Ik moest op zoek. Therapie bracht geen soelaas en toen sloeg het idee in, als een Damascusmoment. Ik wil mensen spreken die in mijn ogen overlopen van gedrevenheid en hun leven hiervan ten dienste stellen. Mensen die er doelen door bereiken. Ik wil bij hen op zoek gaan naar antwoorden en heimelijk naar een hand op de schouder die sterkt; wees niet te streng met jezelf, zie jezelf terug graag.  

Ik was in de meeste gevallen een vreemde maar werd ontvangen met al mijn intieme vragen en te woord gestaan. Ik deed me tegoed aan de verworven inzichten en liet ze met elkaar converseren, wat resulteerde in relativering, confrontatie, bevestiging en tegenspraak. Ik voorzag het visieverkeer van persoonlijke inleidingen, voorzetten, bedenkingen en conclusies en zo ontstond het boek ‘Passie’.

Een werk waar je kan in grasduinen, fragmenten herlezen en je laten verwarmen door onverwachte en ophelderende prudenties. Een boek dat oogkleppen bant, dialoog aanwakkert en op de barricaden staat tegen ledigheid. Zoals Fernand Huts het stelt: ‘Ik geef heel weinig interviews maar dit project interesseerde mij omdat ik denk dat dit boek zijn nut kan hebben. Als het erin slaagt om x aantal mensen meer filosofisch te overtuigen om hun ding te doen dan is het al geslaagd.’ Een aanzet tot de koe bij de horens vatten en je eigen steen verleggen.  

Passie, het boek van auteur Rudolf Hecke, is nu te koop.

De Franse attitude, charme en je ne sais quoi zijn even bekend als intrigerend en mysterieus. Auteurs Joost Houtman en Alain Mouton schreven Et alors? Waarom de Fransen zo Frans zijn. Daarin doen ze heel wat culturele, historische, bekende en minder bekende aspecten uit de doeken.

U bent ongetwijfeld bekend met de legendarische woorden van wijlen president François Mitterand: ‘Et alors?‘. Maar wist u dat Jean-Marie Le Pen een schandaal relativeerde met zijn eigen variant? ‘Als alle bedrogen Franse mannen nu op mij stemmen, word ik president.’

Via onderstaande link krijgt u alvast gratis toegang tot deze volledige passage. Het volledige boek kunt u hier bestellen.

[download_after_email id=”2457″]

Reset, het veelbesproken boek van socioloog Mark Elchardus, staat op de longlist voor de Socratesprijs. Dat heeft organisator Maand van de filosofie bekendgemaakt. De Socratesbeker is de prijs voor ‘meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek dat in het voorgaande jaar is verschenen’. De uitreiking ervan vindt plaats in april, tijdens de maand van de filosofie.

Het boek, dat onlangs in negende druk ging, werd al veelvuldig besproken en becommentarieerd door onder meer politiek filosoof Patrick Loobuyck in dit opiniestuk. De Nederlandse krant NRC Handelsblad nam het boek op in de lijst met beste boeken uit 2021. Ook De Volkskrant publiceerde onlangs een interview met de auteur. 

De volledige longlist voor de Socratesbeker kunt u hier raadplegen.