Mark Elchardus

Reset

Over identiteit, gemeenschap en democratie

39,95

Europa kende na de Tweede Wereldoorlog een periode van grote vooruitgang gekenmerkt door toenemende gelijkheid, stijgende productiviteit, expansie van het onderwijs en fundamentele wetenschappelijke en technologische doorbraken. Maar in de jaren zeventig begon het tij te keren. In de eerste periode was het beleid gericht op de gemeenschap; in de tweede was het (neo)liberaal. De productiviteit slabakte en de ongelijkheid en crisisgevoeligheid van de economie namen toe.

Het nieuwe neoliberale regime droeg bij tot instabiliteit in Afrika en het Midden-Oosten, tot massale illegale migratie ook. In tal van westerse landen groeide de interne verdeeldheid.

Sinds 2008 is dit regime in diepe crisis. De vertrouwde vormen van gemeenschapsdenken – christendemocratie en sociaaldemocratie – zijn inmiddels zodanig geliberaliseerd dat zij niet in staat blijken terug te keren naar een beleid gestoeld op gemeenschapsdenken. Die taak valt vandaag het nationalisme te beurt.

Dit boek verduidelijkt de aard en oorsprong van het verschil tussen gemeenschapsdenken en liberalisme. Het beschrijft hoe een reset mogelijk is. Hoe democratie kan worden hersteld, hoe kan worden teruggekeerd naar een vreedzamer wereld met meer welvaart, welzijn en vooruitgang.

ISBN: 978 94 64369 00 7 Categorie: Verschijningsdatum: Oktober 2021Aantal pagina's: 608p
Mark Elchardus

Mark Elchardus

Mark Elchardus (1946) doceerde sociologie aan de Brown University in de Verenigde Staten en de Vrije Universiteit Brussel. Hij was actief in het middenveld en schreef talrijke wetenschappelijke artikels en boeken. Momenteel is hij columnist bij De Morgen.
Meer over Mark Elchardus

Fragment

Die neoliberale decennia eindigden in 2008 met de financiële crisis waarin de beperkingen en tekorten van die ideologie duidelijk aan het licht kwamen. De diepere oorzaak is echter dat vrijheid in de liberale betekenis van ‘vrij zijn van’ er niet in slaagt geboekte vooruitgang effectief dienstbaar te maken voor de mensen. Het verbruikt wat in communautaire periodes werd opgebouwd en bouwt zelf onvoldoende op.  

Beide benaderingen van vrijheid zijn kinderen van het Westen. Zij delen in grote mate het individualisme, humanisme en faustiaanse karakter, maar benaderen die telkens anders. Dat is vooral opvallend wat het individualisme betreft. Liberalisme en gemeenschapsdenken zijn beide evenzeer individualistisch. Zij beschouwen de welvaart en het welzijn, de vrijheid en de waardigheid van het individu als het uiteindelijke doel van ons samenleven, als de uiteindelijke toetssteen om maatschappelijke arrangementen en beleid te beoordelen. Voor de ene, de liberale benadering, moeten individuele vrijheid en waardigheid, welvaart en welzijn verworven worden tegen de gemeenschap in; voor de andere benadering, de communautaire, zijn individuele waardigheid en vrijheid, welzijn en welvaart het product van de gemeenschap. Daarin ligt het verschil.

De twee benaderingswijzen leiden tot diametraal verschillende opvattingen over mens en samenleving. Volgens de liberale opvatting hebben individuen rechten los van hun gemeenschap en zijn individuen ook enkel via rechten met hun gemeenschap verbonden. Voor gemeenschapsdenkers zijn rechten een product van gemeenschappelijk handelen en zijn individuen derhalve via rechten en plichten met hun gemeenschap verbonden. De plichten van het individu zijn de rechten van de gemeenschap. Zij zeggen wat de gemeenschap van individuen mag verwachten om iedereen vrijheid, waardigheid, welzijn en welvaart te kunnen geven. De implicaties en de oorsprong van dat verschil tussen liberalisme en communautarisme verduidelijk ik in dit boek. Beide benader ik als visies op mens en samenleving, niet als partijprogramma’s. Er zijn politieke partijen die zich liberaal noemen, maar waarvan de politieke programma’s door gemeenschapsdenken zijn geïnspireerd.

‘Wat te doen als het verlichtingproject in machteloosheid en stuurloosheid dreigt om te slaan? Gemeenschapsdenker Mark Elchardus is nooit te beroerd om de pijnlijkste waarheden aan te snijden, of het nu gaat om migratie, identiteit, het belang van de natie, de haperende werking van Europa of andere vormen van democratie. In de Lage Landen is Reset ongetwijfeld een van de belangrijkste politieke boeken van de afgelopen decennia. Hopelijk lezen de Europese plannenmakers mee.’ – Rik Van Cauwelaert

‘In dit originele, erudiete en provocatieve boek verheldert Elchardus als geen ander historisch en politiek het gemeenschapsdenken. Hij reikt daarmee een alternatief aan voor het langdurig dominante, universalistisch liberale denken. Analytisch van belang om fenomenen als identiteitspolitiek, nationalisme en Europese crises te begrijpen. Strategisch wezenlijk voor de actuele opdracht van Europese geopolitiek.’ – Monika Sie Dhian Ho, algemeen directeur Clingendael Instituut

In de media

De Morgen 16/10/11
Knack 20/10/21
De Tijd 20/11/21
De Tijd 23/10/21
De Afspraak 20/10/21
Bruzz 23/10/21
De Standaard 23/10/21
Knack 26/10/21

    Andere boeken van deze auteur

  • Aanbieding!
    Mark Elchardus, Peter De Keyzer

    Voordeelpakket ‘Reset’ & ‘Vijf minuten ambitie’

    59,25
  • Marc Elchardus

    Reset (e-boek)

    19,99